Hãy giữ lấy núi Phước Tường!

By Nguyễn Nho Khiêm

BÙI VĂN TIẾNG

Hồi còn nhỏ đọc truyện Tàu tôi thích nhất câu chuyện Ngu Công dời núi trong sách Cổ học tinh hoa. Chuyện kể rằng phía nam châu Ký bên Trung Quốc có hai quả núi Thái Hàng và Vương Ốc rộng bảy trăm dặm cao muôn thước cây cối rậm ác thú nhiều đi lại khó một ông lão chín mươi tuổi ở gần đó là Ngu Công đem con cháu cùng cả tộc họ ra phá núi - kẻ đục đá người đào đất kẻ đầu đội người vai mang hết ngày này sang tháng khác và cuối cùng nhờ sự bền lòng của Ngu Công nên về sau vùng nam châu Ký không còn núi non chướng ngại đi lại thuận tiện. Có lẽ từ câu chuyện Ngu Công dời núi mà cụ Hồ đã khái quát thành bài học chính trị để giáo dục thanh niên: "Không có việc gì khó - Chỉ sợ lòng không bền - Đào núi và lấp biển - Quyết chí ắt làm nên".

More...

Thương Tiếc Thi Sĩ Phạm Phú Hải

By Nguyễn Nho Khiêm


                                        
Thi sĩ Phạm Phú Hải qua nét vẽ của hoạ sĩ Chóe
 
Lúc 10h45 sáng nay nhà thơ Bùi Xuân báo cho tôi một tin buồn: Thi sĩ Phạm Phú Hải đã mất lúc 2h15 ngày 6/5/2009 hưởng thọ 59 tuổi. Nhà thơ Lãm Thắng cho biết thêm linh cửu thi sĩ quàng tại tư gia; Lễ di quan lúc 13h15 ngày 10/5/2009; An táng tại nghĩa trang xã Điện Ngọc Điện Bàn Quảng Nam.  


Phạm Phú Hải sinh 1950 tại Điện Ngọc Điện Bàn Quảng Nam. Làm thơ từ năm 14 tuổi. Bị bệnh tâm thần phân liệt từ năm 1972 sống với mẹ già và các cơn bệnh tại Đà Nẵng. Là tác giả của hơn 1000 bài thơ [khoảng 16 ngàn câu] gồm nhiều thể loại-kể cả thơ tự do; và một tập thơ do bạn hữu tự tập hợp cách đây đã lâu nhưng chưa được xuất bản: Gánh nước tưới sông.  



Chùm lục bát bốn câu
1.bờ ao rữa một bàn chân
bàn chân rớt xuống rữa thêm một bàn
bên trời bóng quạ bay sang
chim chèo bẻo kéo trăng vàng rữa luôn.

2.một bàn chân bước dưới bàn
một em nhỏ đạp một bàn chân nâu
trăng chiều một vũng nước trâu
bùn non một lỗ một xâu trăng già.


3.sáng nay đi xách nước vế
xách theo cả những bóng tre muôn đời
tôi đi tôi xách theo tôi
tôi về tôi thả tôi rơi dọc đường.


4.dời chân ra phố một chiều
thản nhiên bà nội đem gieo hạt ngò
bà Năm vẫn cứ chăn bò
bên con trâu nhỏ con bò nằm nghiêng.


5.bàn chân bước xuống ao nông
quanh chân mọc một vòng vòng lạ chưa
bàn chân mặt nước giọt mưa
giọt mưa mặt nước lạ chưa vòng vòng.

More...

PHAN THANH VỚI HOẠT ĐỘNG NGHỊ TRƯỜNG

By Nguyễn Nho Khiêm

GS Đinh Xuân Lâm

Nghiên cứu tìm hiểu cuộc đời hoạt động yêu nước cách mạng của nhà trí thức tiêu biểu Phan Thanh trước hết cần nắm vững các đặc điểm của thời đại ông sống và hoạt động. Đó là thời kỳ vận động dân chủ của những năm 1936 - 1939 một thời kỳ quan trọng của lịch sử dân tộc đã tạo nên một bước chuyển cho cách mạng Việt Nam từ chỗ thoái trào trở thành một cao trào mạnh mẽ và sâu rộng. Thời kỳ 1936 - 1939 là cuộc tổng diễn tập thứ hai thông qua đấu tranh công khai nghị trường tiến tới Tổng Khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi.

More...

BÀN VỀ TÍNH HAY CÃI CỦA PHAN THANH

By Nguyễn Nho Khiêm

Ths. Bùi Văn Tiếng

Bàn về tính hay cãi của Phan Thanh bắt nguồn từ một giả định rằng Phan Thanh hay cãi. Sở dĩ có thể giả định như thế bởi Phan Thanh là... người Quảng. Tất nhiên cần khẳng định cãi nhau không phải là đặc sản của người Quảng. Cãi nhau là chuyện thường tình phổ biến trong quan hệ xã hội xưa nay. Thường tình phổ biến tới mức có hẳn một nghề là nghề thầy cãi - tức luật sư hay còn gọi trạng sư và tới mức có hẳn một vùng đất suốt hai trăm năm nay nổi tiếng ưa cãi là Quảng Nam - "Quảng Nam hay cãi". Như vậy cả thiên hạ đều cãi chứ không riêng chi người Quảng có điều theo đánh giá cũng của thiên hạ - một đánh giá mang màu sắc dân gian - thì người Quảng thích cãi hơn thích lý sự hơn thích đến nỗi cãi đã thành một tính trội - tính hay cãi. Người Quảng bình thường vốn hay cãi thì khó ai có thể tin rằng một người Quảng cực kỳ hùng biện như Phan Thanh mà không hay cãi. Một người họ hàng của Phan Thanh là Phan Khôi cũng nổi tiếng hay cãi và cãi hay tới mức được học giới nước nhà khái quát thành "lý sự Phan Khôi". Vấn đề đặt ra ở đây là Phan Thanh đã hay cãi và cãi hay như thế nào?

More...

VAI TRÒ CỦA PHAN THANH TRONG CUỘC ĐẤU TRANH NGHỊ TRƯỜNG Ở VIỆN DÂN BIỂU TRUNG KỲ 1936-1939

By Nguyễn Nho Khiêm

PGS.TS. ĐỖ BANG


 Đấu tranh nghị trường là một sáng tạo của Đảng trong lịch sử cách mạng Việt Nam là một hình thái rất mới lạ ở nước ta trước khi có chính quyền cách mạng. Một trong những trung tâm đấu tranh nghị trường sôi động là Viện Dân biểu Trung Kỳ đóng tại Huế gắn với nghị viên trẻ xuất sắc là Phan Thanh và trở thành một dấu ấn sâu đậm về đấu tranh dân chủ trong thời kỳ 1936-1939 của cách mạng Việt Nam.

Con đường vào Viện Dân biểu Trung Kỳ của Phan Thanh

More...

LÒNG DÂN VÀ YÊU CẦU ĐÁNH GIÁ LẠI MỘT NHẬN VẬT LỊCH SỬ

By Nguyễn Nho Khiêm

      HUỲNH HÙNG
                
       
Trong một thời gian dài Phan Thanh Giản- một nhân vật lịch sử rất gần gũi với nhân dân Quảng Nam- bị kết tội là bán nước. Sự kết tội này không chỉ bằng câu vè truyền miệng "Phan Lâm mãi quốc triều đình khí dân" mà còn bởi giới sử học nước nhà. Bây giờ trước đòi hỏi của nhân dân giới sử học buộc phải đánh giá lại cụ Phan.

More...

Th.S HỒ TẤN TUẤN

By Nguyễn Nho Khiêm

VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ NHỮNG DI TÍCH BUỔI ĐẦU KHÁNG PHÁP (1858 - 1860) Ở ĐÀ NẴNG 


     Thành Điện Hải

          Vùng đất Đà Nẵng nằm ở vị trí trung độ của đất nước có vị trí hết sức quan trọng về kinh tế và quốc phòng. Chính vì thế mà trong lịch sử cận hiện đại trên bước đường xâm lược Việt Nam thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đều chọn Đà Nẵng làm điểm đặt chân đầu tiên. Ngày nay Đà Nẵng còn lưu lại nhiều di tích lịch sử - văn hoá có giá trị trong đó có 4 di tích liên quan đến cuộc chiến xâm lược đầu tiên của thực dân Pháp vào năm 1858 - 1860 đó là di tích thành Điện Hải Nghĩa trủng Phước Ninh Nghĩa trủng Hoà Vang và di tích nghĩa địa Pháp - Tây Ban Nha.

More...

NHẬN DIỆN TRƯỜNG AN PHƯỚC

By Nguyễn Nho Khiêm

ThS. Bùi Văn Tiếng

NHẬN DIỆN TRƯỜNG AN PHƯỚC
TRONG PHONG TRÀO DUY TÂN ĐẤT QUẢNG ĐẦU THẾ KỶ XX
VÀ TRONG PHONG TRÀO CÁCH MẠNG VÔ SẢN Ở QUẢNG NAM TRƯỚC THÁNG TÁM NĂM 1945

                                                                                            

1

Có thể nói con sông Yên chảy trên đất Hoà Vang rất có duyên với Phong trào duy tân ở Quảng Nam đầu thế kỷ XX. Phía hữu ngạn thiên về xu hướng hậu dân sinh do Phong trào duy tân phát động bằng chứng là nhà yêu nước Trần Quý Cáp từng về làng Cẩm Nê xã Hoà Tiến để trực tiếp xây dựng nông hội  và chính thành công của Nông hội Cẩm Nê đã gợi hứng cho cụ sáng tác bài ca trù Khuyến nông nổi tiếng. Trong khi đó phía tả ngạn lại thiên về xu hướng khai dân trí - cũng do Phong trào duy tân khởi xướng bằng chứng là vào mùa xuân năm Bính Ngọ 1906 tại làng Cẩm Toại xã Hoà Phong đã xuất hiện một trường dạy - học theo lối mới: "Trường Cẩm Toại dạy chữ quốc ngữ và các môn khoa học mới theo phương pháp và sách giáo khoa chung của các trường duy tân trong tỉnh Quảng Nam..."  . Có lần Trần Quý Cáp từ Nông hội Cẩm Nê vượt sông Yên sang thăm trường tân học Cẩm Toại và đã mời thầy giáo-học trò Lâm Nhĩ của trường Cẩm Toại đến giảng chuyên đề về dân tộc Chăm tại trường tân học Diên Phong bên Phong Thử  . Như vậy nếu nói về một trong hơn bốn mươi trường tân học lớn/nhỏ theo thống kê của Phan Châu Trinh trong Trung Kỳ dân biến thỉ mạt ký thì đó chính là trường Cẩm Toại năm 1906 của cụ Nghè Lâm Quang Tự - mà tiền thân là trường Cẩm Toại năm 1888 của cụ Tú Lâm Hữu Mẫn - chứ không phải trường Cẩm Toại năm 1908 và càng không phải là Ecole Cantonale d An Phước - trường tổng An Phước năm 1926. Khi nói trường Cẩm Toại năm 1906 thoát khỏi số phận chung của các nhà trường tân học/nghĩa thục sau sự kiện Trung Kỳ dân biến chủ yếu là nói đến việc những người sáng lập và thầy giáo ở đây không bị tù bị giết chứ không phải nói đến việc trường này vẫn có thể tiếp tục sứ mệnh khai dân trí "theo phương pháp và sách giáo khoa chung của các trường duy tân trong tỉnh Quảng Nam". Đây là điều cần được nhấn mạnh trước tiên khi nhận diện trường An Phước trong Phong trào duy tân đất Quảng đầu thế kỷ XX qua đó khẳng định trường Cẩm Toại năm 1906 với tư cách là một trường tân học/nghĩa thục hoàn toàn không phải sinh sau đẻ muộn.  

More...

MẢNH ĐẤT MÀU MỠ CHO TIỂU THUYẾT PHÁT TRIỂN

By Nguyễn Nho Khiêm

 Nhà văn Thanh Quế


Quảng Nam-Đà Nẵng là một vùng đất có nhiều sự kiện quan trọng trong tiến trình lịch sử Việt Nam. Đây là một cái mốc dừng chân của dân tộc trong quá trình mở cõi vào phương Nam là nơi cả hai đế quốc Pháp và Mỹ đặt bước chân đầu tiên lên xâm lược nước ta và bị nhân dân Đà Nẵng đại diện cho nhân dân cả nước nổ những phát súng đầu tiên vào chúng.
Đây cũng là nơi phát sinh hoặc hưởng ứng mạnh mẽ các phong trào chống Pháp như phong trào Nghĩa Hội (1885-1887) phong trào Đông Du và Duy Tân (1904-1908) phong trào chống thuế 1908 cuộc khởi nghĩa Thái Phiên-Trần Cao Vân (1916). Từ khi có Đảng lãnh đạo đây là vùng đất luôn luôn sục sôi các phong trào tranh đấu qua các thời kỳ 30-31 36-39 39-45 và cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào tháng 8 năm 1945. Từ đó suốt 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ luôn là mảnh đất kiên cường trung dũng làm nên những chiến công vang đội. Đây cũng là quê hương của những nhân vật có tên tuổi lớn trong lịch sử nước ta như Hoàng Diệu Ông Ích Khiêm Thái Phiên Phạm Phú Thứ Phan Châu Trinh Huỳnh Thúc Kháng Trần Quý Cáp Trần Cao Vân...

More...

VĂN HỌC NGHỆ THUẬT ĐÀ NẴNG TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐUỜNG PHÁT TRIỂN

By Nguyễn Nho Khiêm

Hoạ sĩ VŨ GIÁNG HƯƠNG
  Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam


 Đà Nẵng là một thành phố lớn khu vực miền Trung Đà Nẵng lại ở gần sát Quảng Nam-trung dũng kiên cường trong kháng chiến một nơi có những di tích cổ Mỹ Sơn Hội An với những cánh đồng lúa xanh mênh mông Đà Nẵng lại gần với Thừa Thiên Huế-một thành phố cổ kính có những nét đặc sắc riêng biệt của một thời với cung điện lăng tẩm...
Nhưng trong 3 tỉnh thành phố Đà Nẵng đã nổi lên là một trung tâm công nghiệp đang tiến lên hiện đại hóa. Thành phố đã phát triển mạnh về kinh tế hạ tầng cơ sở với đặc điểm một thành phố trải dài trên bờ biển với sông Hàn tấp nập tàu thuyền. Sau 75 tôi có về Đà Nẵng cũng đã thấy đây là một thành phố lớn nhưng những năm gần đây tôi về Đà Nẵng không khỏi ngỡ ngàng trước việc xây dựng lớn sôi động và mạnh mẽ của thành phố.

More...